Baader Meinhof Fenomeni: Yeni Öğrendiğimiz Bir Bilginin Nedensiz Yere Tekrar Karşımıza Çıkması

baader-meinhof-fenomeni

Hepimizin gündelik hayatlarımızda birçok kez karşılaştığı garip bir durumdur bu. Yeni bir şey öğreniriz ve üzerinden belli bir süre geçtikten sonra öğrendiğimiz bu şeyle alakasız bir şekilde tekrar karşılaşırız. O anlığına bize oldukça şaşırtıcı gelen ve Baader Meinhof fenomeni denilen bu durumun aslında belli bir açıklaması var ve bu açıklama tabi ki yine beynimizin keşfedilmemiş noktalarıyla alakalı.

beyin-dalgalari

Baader Meinhof fenomenini daha iyi anlayabilmek adına çok basit bir örnekten yola çıkalım. Örneğin, yeni tanıştığınız ve etkilendiğiniz bir kişinin ismini sağda solda daha fazla görmeye ve duymaya başlarsınız. Mesela, içinde o kişinin ismi geçen reklam ya da dükkan tabelalarına daha çok denk gelmeye başlarsınız. Ya da sağda solda bu ismin sesletildiğine daha çok şahit olursunuz. Halbuki o tabelaları daha öncede görmüş olabilirsiniz ancak yalnızca o an size anlamlı gelecektir. Bunun sebebi beyninizin o isimle yani “bilgiyle” ilişkilendirdiğiniz değerin önemli olabileceğini düşünmesidir.

İşte bu gibi örneklerde beynimiz bu mekanizmayı harekete geçirir. Çünkü tekrar eden bilginin (örn:hoşlandığımız kişinin adı) değerli olduğunu varsayar ve aslında bu örnekteki gibi olaylarda bu varsayım doğrudurda. Ancak beyin kusursuz değildir ve aynı mekanizma hiçbir anlam ifade etmeyen durumlar içinde harekete geçer.

beyin-hackleme

Örneğin aklınızdan geçirdiğiniz bir arkadaşınızla karşılaşmanız sizde inanılmaz derecede değerli ve şaşılası bir karşılaşma hissi uyandırır. Hatta çoğu kişi böylesi durumları mistik bir yeteneğe, altıncı hisse yorar. İşte bu hayret hissiyatı beynin önemli bir bilgiyle karşı karşıya olduğu sanrısından kaynaklanır. Az önce tekrar ettiği bilgi (akıldan geçirilen arkadaş) tekrar karşısına çıktığında beyin bunun önemli ve kayda değer bir şey olduğunu düşünür ve gerekli kimyasalları harekete geçirerek sizin bu konuya dikkat kesilmenizi sağlar.

Bu durum direkt olarak insan beyninin ustalaştığı “örüntülü tanıma”  yani pattern recognition ile ilgilidir. Farklı bir örnekle detaylı bir şekilde açıklayalım. Bunu örneği isterseniz deneyebilirsiniz de. Önümüzdeki bir masada yeşil, sarı, mavi, kırmızı, siyah ve diğer onlarca farklı renkte dizili misketlerin yan yana sıralandığını düşünün. Sürekli olarak rastgele renklerden misketler yan yana dizilmişler ve büz bu misketleri inceliyoruz. Ortada bir yerde 4 tane aynı renkte(mesela siyah) misketin rastgele renkteki misketlerin arasında peş peşe sıralandığını farkediyoruz.. Beynimiz istesekte istemesekte bu ardarda dizili aynı renkteki misketlere dikkat kesilecek ve onları kaydecektir. Kafanızı çevirip misketlerin yerlerini hatırlamaya çalıştığınızda kesinlikle en önce peşpeşe gelen misketlerin konumunu hatırlayacaksınız. Bunun sebebi beynin ard arda gelen bilginin daima öncelikli olduğunu düşünmesi ve bu bilgiyi hatırlamamız gerektiği bize dayatmasıdır.
sag-beyin-sol-beyin

İşte yeni öğrenilen bir bilgiyle tekrar karşılaştığınızda da, beyniniz aynı şeyi yapar. Aklınızdan geçirdiğiniz kişiyi görmenizin, yeni okuduğunuz bir konuyla tekrar karşılaşmanızın, ya da düşündüğünüz kişinin sizi aramasının önemli olduğunu düşündürtür. Ne diyelim, beyin ilginç şey…

Ekleyen Can Eren

Can Eren

Kendime düşünceler.

Yorumlar