Beyinde Hayaletler Yaratan Korkunç Hastalık: Capgras Sendromu

Beyinde Hayaletler Yaratan Hastalık: Capgras Sendromu, Nedir? Sendromun Belirtileri Nelerdir?

s-000e7321c2f239032507fb283e7e9903b8dba341

Capgras sendromu, ilk kez 1923 yılında Fransız Psikiyatr Capgras tarafından sanrısal bozukluk sendromu olarak tanımlanmış olup, genelde paranoid kişilik bozuklukları ile beraber rastlanmaktadır. Capgras sendromu vakası ile çok nadir karşılaşıldığından dolayı bu sendrom hakkında çok fazla araştırma yapılmamaktadır. Bu durum Capgras sendromu yelpazesinin sınırlarını tespit etme konusunda sıkıntı çıkarmış olsa bile buna rağmen, mevcut hastalar üzerinde bu güne kadar yapılmış olan araştırmalar ışığında bu sendroma sebep olabilecek önemli nörobiyolojik ve psikolojik bulgular tespit edilmiştir.

3449jfvoopfq5_1

Bir sabah uyandığınızı ve eşinizin, çocuğunuzun veya anne babanızın yerine bir başkasının geçtiğini düşünün. Ancak bu yerlerine geçen kişiler onların ikizleri gibi birebir aynı görünmekte. Ne hissederdiniz? Daha da genişletirsek bütün dünyanın ve gerçekliğin yerine birebir kopyası olan bir dünyanın yerleştirildiğini görseniz? İşte verilen bu örnekler Capgras sendromuna sahip bireylerin yaşadıklarına benzemektedir.

Capgras Sendrom Belirtileri

Capgras sendromu yaşayan kişiler özellikle duygusal bağ kurduğu kişiler, eşyalar ya da hayvanlara karşı yabancılaşma yaşaması ile bilinirler. Kişilerin yüzlerini hatırlamakla birlikte, onlarla ilgili duygulara erişemezler. Bu da bu sendromu yaşayan kişilerde “Acaba bir benzeri onun yerini mi aldı?” algısının oluşmasına sebebiyet verir. Bağ kuramadıkları bu kişilerden kaçmaya, onlarla konuşmamaya, o kişilere karşı tetikte olmaya başlarlar. Onları, kendisine zarar vermek isteyen veya kendisi üzerinden menfaat sağlamaya çalışan sahtekârlar olarak görürler. İlerlemiş durumlarda kişiler sahtekâr olarak gördükleri yakınlarına karşı saldırganlaşmaya, hatta onlardan hiçbir şekilde kurtulamayacağını düşündüren durumlarda, kurtulabilmek için intihar girişimlerinde bile bulunmaya başlayabilirler.

s-000e7321c2f239032507fb283e7e9903b8dba341

Capgras sendromunun en belirgin özelliği “duygu” ile “görüntü” arasındaki çelişkili durumdur. Bu durum, “librik sistem” ile “görme merkezi” arasındaki bağlantının (sinirsel) gerekli şekilde sağlanamamış olması anlamına gelir. (Limbik sistem;  farklı uyaranlara göre farklı etkilerde oluşan içgüdüsel ya da öğrenilen tepkilerimizi ve duygularımızı kontrolünde bulunduran bir sistemdir). Capgras sendromlu kişiler sevdikleri ile telefonda konuşma sırasında o sıcaklığı yakalayabiliyorlarken o kişileri karşılarında gördüklerinde o sıcaklık kaybolmakta ve kişi karşısındakinin yakını olduğunu kabullenememektedir. Özellikle güçlü duygular beslenilen kişilerde bu durum fark edilmektedir. Fazla anlam yüklenmeyen, herhangi bir sahiplik duygusu beslenmeyen kişilerde bu sendromun fark edilmesi güçtür.

Türkiye’de Bir Vaka Örneği

Bayan E. 22 yaşında bir polis memurudur. Hastaneye gelişinden 1 ay öncesinde doğum yapmıştır. Doğumdan kısa bir süre sonra bir gece tuvalete kalktığında kulağında çınlama ve beyninin emildiği hissine kapılmış. Kötülüklerin onu sardığını, doğurduğu bebeğin şeytan olduğunu, onu emzirdiği ve beslediği için bu şekilde cezalandırıldığını düşünmüş. Korkuyla eşine gittiğinde onun eşi olmadığı ve onun gözlerinin değiştiğini düşünmüştür. Artık eşi, eski eşi değildir. Üstelik dışarıya baktığında ise dünyanın değiştiğini, her şeyin bir kopya olduğunu, renklerin bile eski renkler olmadığını söylemiştir. Ayrıca kendine ait organlarının eski organları olmadığını fark etmeye başlamıştır. Bu olaydan sonra bebeğini emzirmek için ona yanaşıyor ancak emzireceği sırada onun bir şeytan olduğu ve beslememesi gerektiği seslerini kafasının içinde duyuyormuş. Yaşadıkları nedeniyle intihar girişiminde bile bulunmuştur.

sindrome-di-capgras-700x357

Vaka varlığın reddedilmesi, iç organların ve bedeninin değiştiği, kendisinin ölümsüzlüğe mahkûm olduğu ve bütün yakınlarının bir başkalarıyla değiştirildiği inancı nedeniyle Capgras sendromu tanısı almıştır. Ayrıca “Doğum Sonrası Psikoz” tanısı da görülmektedir. Peki Capgras sendromunun nedeni nedir? Nasıl oluşmaktadır?

Capgras Sendromu Nedenleri

Beyin paryetal lobunda herhangi bir travma ya da tümör sonucunda oluşan bozukluklar Capgras sendromuna neden olabilmektedir. Beynin “paryetal” bölgesi; kişilerin ve varlıkların fark edilmesini ve tanınmasını, o varlıkların hangi konumda olduğunun bilinmesini ve varlıkların aralarındaki benzerlik ile duygu farkının idrakine varılmasını sağlayan bölgedir. Gerçeklik algısı bu bölge ile sağlanmaktadır. Ne zaman ne yapılması gerekildiğini akılda tutmada ve herhangi bir eylem gerçekleştirirken beyin-beden-uzay konumunun bilincinde olarak gerçekleştirmede yardımcı olmaktadır. Kişiler sadece başka kişileri ya da eşyaları değil, kendi benliğini ya da bedenini de bu bölge sayesinde tanımaktadır. Paryetal lobda oluşan bozukluk durumunda travmanın boyutuna göre bütün bu özelliklerin hepsi ya da bir kaçı inaktive olacağından, kişiler bazı durumlarda kendi bedeninin hissedemediği ve sahiplik bağlantısı kuramadığı parçalarını bile reddeder duruma gelebilecektir (Asomatognozi).

14l01641f1-1024x748

Paryetal bölgede bir bozukluk olmamasına karşın kişiler Capgras sendromunu yaşayabilmektedirler. Ambivalans duygu durumu ( aynı kişiye zıt duygular besleme durumu) bunda tetikleyicidir. Kişiler kötü anlamlar yüklediği ve nefret dolu olduğu yakınlarına karşı aralarındaki yakın bağdan dolayı bu duyguyu yansıtmamaktadır. Yakın bağ kurduğu kişi hakkında böyle hissettiğinden dolayı suçluluk duymakta ve duygusunu kendi bilincinde bile itiraf etmekten kaçınmakta, bağlarını koparmakta zorlanmaktadır. Bu durumda bilinçaltı devreye girer ve bedeni bu olumsuz etkiden korumak adına kişide algısal oyunların oluşmasını sağlar. Kişiler farkında olmadan aralarında olan bu bağı yalanlamaya başlar. Karşısındakinin gerçek kişi olmadığına, onun yerine geçen başka birisi olduğuna kendini inandırmaya başlar. Bu inanç iyice yerleştiği zaman yakın ilişki içinde olduğu bu kişi ile bağlarını koparmaktan çekinmez.

Adaptasyon ve güven problemleri ile karakterize olmuş “paranoid” eğilimler de Capgras sendromu nedenleri arasında yer alır.

Vilyanur Ramachandran’ın Capgras sendromunu detaylı olarak anlattığı videoyu izleyebilirsiniz.

 

Zilan Doğan

Zilan Doğan

aşka aşık, kendiyle barışık, az biraz inatçılığından muzdarip, her bulduğunu okuyan, her fırsatta ağız dolusu gülen, şükretmeyi bilen sıradan biri.
Zilan Doğan

Ekleyen Zilan Doğan

aşka aşık, kendiyle barışık, az biraz inatçılığından muzdarip, her bulduğunu okuyan, her fırsatta ağız dolusu gülen, şükretmeyi bilen sıradan biri.

Yorumlar